عامر بن فهیره
| مشخصات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عامر بن فهیره |
| کنیه | ابوعمرو، اباحمد |
| زادروز | بیست سال قبل از بعثت |
| محل زندگی | مکه و مدینه |
| مهاجر/انصار | مهاجر |
| نسب/قبیله | ازد |
| شهادت | سال چهارم هجرت در سریه بئر معونه |
| مشخصات دینی | |
| زمان اسلام آوردن | از سابقون مسلمانان در زمان دعوت سری |
| حضور در جنگها | غزوه بدر و غزوه احد و جنگهای دیگر |
| هجرت به | مدینه |
| دلیل شهرت | آزاد شده پیامبر(ص) یا ابوبکر، از شکنجه شدگان در مکه |
| نقشهای برجسته | همسفر پیامبر(ص) در هجرت به مدینه |
عامِر بنِ فُهَیرَه از صحابه پیامبر(ص) بود که به دست پیامبر اسلام(ص) یا ابوبکر از بردگی و شکنجه مشرکان آزاد شد و در هجرت پیامبر به مدینه همسر او بود.
عامر در غزوات بدر و اُحد حاضر بود و درباره چگونگی و زمان شهادت وی اختلاف نظر وجود دارد. شماری، شهادت او را در سریه بئر معونه دانستهاند، ولی عدهای با توجه به گزارشهای حضور وی در غزوه تبوک این دیدگاه را صحیح نمیدانند.
زندگینامه
ابوعمرو عامر بن فهیره ازدی، حدود بیست سال قبل از بعثت پیامبر اکرم(ص)، در قبیله ازد به دنیا آمد.[۱] او در کودکی به بردگی طفیل بن عبدالله درآمد.[۲]
عامر پیش از علنیشدن دعوت پیامبر در خانه ابنابیارقم، در حالی که هنوز برده بود به اسلام گروید.[۳] پس از ایمان آوردن، به دلیل پافشاری بر اسلام، از سوی مشرکان بسیار شکنجه شد تا از دین برگردد اما استقامت ورزید تا اینکه ابوبکر او را خرید[۴] و آزاد کرد. عامر پس از آزادی، چوبانی گوسفندان ابوبکر را بر عهده داشت.[۵] برخی معتقدند پیامبر(ص) او را خریداری و آزاد کرده است.[۶] سید جعفر مرتضی عاملی با توجه به اینکه ایمان آوردن ابوبکر را در سال پنجم بعثت میداند و بر این باور است که عامر پیش از سال سوم بعثت مسلمان شده بود، معتقد است که رسول خدا(ص) او را از ابوبکر خرید و آزاد کرده است.[۷]
همراهی با پیامبر(ص) در هجرت به مدینه
در جریان هجرت پیامبر(ص) به مدینه، عامر بن فهیره همراه با ابوبکر همسفر رسول خدا بود.[۸] در گزارشهای تاریخی آمده است پس از خروج پیامبر(ص) از مکه و پناه بردن در غار ثور، ابوبکر از عامر خواست تا گوسفندانش را به سمت غار بیاورد. عامر شبهنگام گوسفندان را به سمت غار برد و روز بعد که عبدالله پسر ابوبکر از ملاقات با پیامبر(ص) و پدرش بازمیگشت با همراه کردن گوسفندان جای پای او را محو کرد تا مشرکان نتوانند مسیر آنان را شناسایی کنند.[۹]
حضور در مدینه
هنگامی که عامر همراه پیامبر(ص) به مدینه رسید، در خانه سعد بن خثیمه ساکن شد. در جریان عقد اخوت، میان او و حارث بن اوس بن معاذ پیمان برداری بسته شد. او در جنگهای بدر و احد حاضر بود.[۱۰]
شهادت
در برخی منابع تاریخی، شهادت عامر بن فهیره در سریه بئر معونه ذکر شده است. این سریه در سال چهارم هجرت روی داد و طی آن چند تن از صحابه به فرماندهی منذر بن عمرو که برای تبلیغ دین اسلام به منطقه نجد نزد قبائل بنیسلیم رفته بودند، به دست عامر بن طفیل و عدهای از افراد همان قبیله به شهادت رسیدند.[۱۱] در مقابل، برخی با استناد به گزارشهایی از حضور عامر در غزوه تبوک (سال ۹ق)، شهادت او در سریه بئر معونه را صحیح نمیدانند.[۱۲]
در شماری از منابع تاریخی آمده است که عامر بن فهیره پس از ضربت خوردن به دست عامر بن طفیل به آسمان رفت و فرشتگان او را دفن کردند.[۱۳] سید جعفر مرتضی عاملی، این فضیلتسازی را در جهت ابراز ارادت به ابوبکر، ارزیابی کرده است.[۱۴]
پانویس
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۳۲.
- ↑ طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۳۷۶.
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۳۲.
- ↑ بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۹۴.
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۳۲.
- ↑ تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۵، ص۶۲۱.
- ↑ عاملی، الصحیح من سیره النبی الاعظم، ۱۴۲۷ق، ج۳، ص۲۱۰.
- ↑ ابن عبد البر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۴۱.
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۳۲؛ طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۳۷۶.
- ↑ بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۹۴.
- ↑ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ۱۴۰۷ق، ج۴، ۷۲؛ ابن حجر، الاصابه، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۴۸۲؛ طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۵۴۶.
- ↑ ابن اثیر، اسد الغابه، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۳۳.
- ↑ بیهقی، دلائل النبوه، ۱۴۰۵ق، ج۳، ص۳۴۲؛ ابن هشام، السیره النبویه، دار المعرفه، ج۲، ص۱۸۷.
- ↑ عاملی، سیره صحیح پیامبر اعظم(ص)، ۱۳۹۱ش، ج۳، ص۳۳۴-۳۳۷.
منابع
- ابناثیر، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۷ق.
- ابناثیر، علی بن محمد، اسد الغابه، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹ق.
- ابنحجر، احمد بن علی، الإصابه، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق.
- ابنعبدالبر، یوسف بن عبدالله، الإستیعاب، بیروت، دارالجیل، ۱۴۱۲ق.
- ابنهشام، عبدالملک، سیره النبویه، بیروت، دارالمعرفه، بی تا.
- بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۷ق.
- بیهقی، احمد بن حسین، دلائل النبوه، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۰۵ق.
- تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۰ق.
- طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، دارالتراث، ۱۳۸۷ق.
- عاملی، سید جعفر مرتضی، الصحیح من سیره النبی الاعظم، المرکز الاسلامی للدراسات، ۱۴۲۷ق.
- عاملی، سید جعفر مرتضی، سیره صحیح پیامبر اعظم(ص)، مترجم محمد سپهری، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۱ش.